Wejdźmy na chwilę w temat, który potrafi wywołać lekki dyskomfort już od samego czytania. Pasożyty. I nie, nie chodzi o znajomego, który zawsze „zapomina" oddać pożyczone pieniądze albo wyjada ci przekąski z lodówki. Mowa o dużo mniej mile widzianych lokatorach.

Te sprytne mikroskopijne „cwaniaki" często czują się w naszym ciele zaskakująco dobrze. Problem w tym, że kiedy one urządzają się jak u siebie, cierpi na tym nasze zdrowie i samopoczucie.

Pasożyty towarzyszą człowiekowi od tysięcy lat. Choć wielu osobom kojarzą się wyłącznie z egzotycznymi krajami lub skrajnym zaniedbaniem higieny, w rzeczywistości zakażenia pasożytnicze występują również w krajach rozwiniętych i dotyczą zarówno dzieci, jak i dorosłych. [1,2]

Nie zawsze dają gwałtowne objawy. Czasem przez długi okres organizm wysyła jedynie subtelne sygnały: przewlekłe zmęczenie, problemy jelitowe, obniżoną odporność, nawracające alergie czy trudności z koncentracją. Pasożyty potrafią funkcjonować w organizmie latami, wpływając na układ odpornościowy, procesy zapalne i wchłanianie składników odżywczych. [1,2]

Na tym etapie istnieją dobrze udokumentowane badania pokazujące, że niektóre pasożyty mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym uszkodzeń narządów, anemii, zaburzeń neurologicznych, a nawet zwiększonego ryzyka nowotworów. [3,6,7,8,14,15]

Jak dochodzi do zakażenia pasożytami?

Najczęściej zakażenie następuje drogą pokarmową lub przez kontakt z zanieczyszczonym środowiskiem. Do typowych źródeł należą:

  • niedomyte warzywa i owoce,
  • surowe lub niedogotowane mięso,
  • skażona woda,
  • kontakt z ziemią lub piaskiem,
  • brak odpowiedniej higieny rąk,
  • kontakt ze zwierzętami i ich odchodami,
  • podróże do krajów o niskim standardzie sanitarnym. [1,11,12,13]

Szczególnie narażone są dzieci — ze względu na częsty kontakt z rówieśnikami, zabawę w piaskownicach oraz naturalny nawyk wkładania rąk do ust.

Objawy pasożytów — kiedy organizm próbuje powiedzieć, że coś jest nie tak?

Pasożyty mogą wpływać praktycznie na cały organizm. Objawy zależą od rodzaju pasożyta, miejsca jego bytowania oraz kondycji układu odpornościowego gospodarza. [1,2]

Do najczęściej opisywanych symptomów należą:

Najczęściej opisywane objawy

Objawy ze strony układu pokarmowego: [1,11,12,13]

bóle brzucha, wzdęcia, biegunki lub zaparcia, nudności, utrata apetytu, zaburzenia trawienia.

Objawy ogólnoustrojowe: [2,11]

przewlekłe zmęczenie, osłabienie, niedobory witamin i minerałów, utrata masy ciała, anemia, obniżona odporność.

Objawy neurologiczne i psychiczne: [9,10]

problemy z koncentracją, zaburzenia snu, rozdrażnienie, wahania nastroju, bóle głowy.

Objawy skórne i alergiczne: [1,2]

świąd skóry, wysypki, reakcje alergiczne, cienie pod oczami.

Wiele z tych objawów może występować również w innych schorzeniach, dlatego podstawą zawsze powinna być rozsądna diagnostyka i konsultacja ze specjalistą.

Wpływ pasożytów na zdrowie — co mówi nauka?

Współczesna medycyna nie ma wątpliwości, że część pasożytów może wywoływać bardzo poważne choroby. Mechanizmy ich działania są złożone i obejmują m.in.:

  • przewlekły stan zapalny,
  • uszkadzanie tkanek,
  • stres oksydacyjny,
  • zaburzenia pracy układu odpornościowego,
  • wpływ na mikrobiotę jelitową,
  • wydzielanie substancji biologicznie aktywnych. [2,14]

Pasożyty a nowotwory

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC, WHO) oficjalnie uznała kilka pasożytów za czynniki rakotwórcze dla ludzi. Dotyczy to m.in.:

—Schistosoma haematobium — zwiększającego ryzyko raka pęcherza,

—Opisthorchis viverrini oraz Clonorchis sinensis — związanych z nowotworami dróg żółciowych. [14,15]

Badania pokazują, że pasożyty mogą wydzielać białka pobudzające namnażanie komórek gospodarza oraz nasilać procesy zapalne i uszkodzenia DNA. Opisano m.in. białko Ov-GRN-1 wydzielane przez Opisthorchis viverrini, które może stymulować proliferację komórek dróg żółciowych. [3,4,5]

To ważne podkreślenie: nauka potwierdza związek niektórych pasożytów z określonymi nowotworami, ale nie oznacza to, że „większość nowotworów powodują pasożyty". Takie twierdzenia są niezgodne z aktualną wiedzą medyczną.

Pasożyty a układ nerwowy

Niektóre pasożyty mogą oddziaływać na mózg i układ nerwowy. Przykładem jest Toxoplasma gondii, która może tworzyć cysty w tkance nerwowej i powodować:

  • zapalenie mózgu,
  • drgawki,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • uszkodzenia płodu w ciąży. [9]

Badania eksperymentalne na myszach wykazały nawet zmiany zachowania u zakażonych zwierząt. [10]

Pasożyty a niedobory i anemia

Pasożyty jelitowe mogą zaburzać wchłanianie składników odżywczych lub prowadzić do przewlekłej utraty krwi. Szczególnie dotyczy to tęgoryjców, które żywią się krwią gospodarza i mogą prowadzić do niedokrwistości oraz przewlekłego osłabienia. U dzieci mogą powodować zahamowanie wzrostu. [2,11]

WHO uznaje zakażenia tęgoryjcami za jedną z głównych przyczyn anemii pasożytniczej na świecie. [11]

Pasożyty a choroby wątroby i jelit

Entamoeba histolytica, czyli pełzak czerwonki może powodować:

  • krwawe biegunki,
  • ciężkie zapalenie jelita,
  • ropnie wątroby,
  • perforację jelit. [12]

Giardia lamblia z kolei powoduje:

  • przewlekłe biegunki,
  • zaburzenia wchłaniania,
  • niedobory witamin,
  • utratę masy ciała. [13]

Najczęściej występujące pasożyty u ludzi

Owsiki

Najczęściej występują u dzieci. Powodują przede wszystkim świąd okolic odbytu, problemy ze snem i rozdrażnienie.

Lamblia (Giardia lamblia)

Mikroskopijny pierwotniak wywołujący przewlekłe problemy jelitowe, wzdęcia i zaburzenia wchłaniania. [13]

Tasiemce

Mogą bytować w organizmie przez wiele lat i prowadzić do niedoborów pokarmowych, bólu brzucha oraz utraty masy ciała. [1]

Tęgoryjce

Pasożyty jelita cienkiego powodujące przewlekłą utratę krwi i anemię. [11]

Włosień kręty

Do zakażenia dochodzi zwykle przez spożycie niedogotowanego mięsa. Pasożyt może uszkadzać mięśnie i powodować wysoką gorączkę, bóle mięśni oraz obrzęki.

Przywra ludzka

Przywry ludzkie (np. motylica wątrobowa, przywra jelitowa, krwi) bytują w organizmie człowieka w wątrobie, drogach żółciowych, jelitach, a nawet w naczyniach krwionośnych. [3,6,7,8]

Wesprzyj zdolność organizmu do samoregulacji i regeneracji.

Umów wizytę i zacznij od rozmowy na temat Twoich potrzeb.

Umów wizytę

Profilaktyka — jak zmniejszyć ryzyko zakażenia?

Najważniejsze elementy profilaktyki to:

  • dokładne mycie rąk, warzyw i owoców,
  • unikanie surowego mięsa i niepewnej wody,
  • regularne odrobaczanie zwierząt domowych,
  • dbanie o zdrową mikrobiotę jelitową,
  • wspieranie odporności odpowiednią dietą i snem,
  • zachowanie ostrożności podczas podróży,
  • unikanie kąpieli w zanieczyszczonych zbiornikach wodnych,
  • wzmacnianie organizmu poprzez odpowiednią podaż witamin i minerałów. [1,2]

Podsumowanie

Pasożyty to realny problem zdrowotny, którego nie warto ignorować. Współczesna nauka potwierdza, że część zakażeń pasożytniczych może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, zwłaszcza jeśli pozostają nierozpoznane przez długi czas. [1,2,14]

Najlepszym podejściem pozostaje połączenie rozsądnej diagnostyki, profilaktyki, wspierania odporności oraz indywidualnie dobranej terapii. Organizm posiada ogromne zdolności regeneracyjne — szczególnie wtedy, gdy tworzymy mu warunki do odzyskania równowagi. [2]

Wesprzyj zdolność organizmu do samoregulacji i regeneracji.

Umów wizytę i zacznij od rozmowy na temat Twoich potrzeb.

Umów wizytę
FAQ

Najczęściej zadawane pytania

Tak — niektóre pasożyty bardzo łatwo przenoszą się pomiędzy domownikami. Wystarczy wspólna łazienka, ręczniki, pościel czy kontakt z powierzchniami, na których znajdują się jaja pasożytów. Dlatego w podejściu holistycznym patrzy się nie tylko na jedną osobę, ale na cały „ekosystem" domu — higienę, odporność domowników, zdrowie jelit oraz codzienne nawyki.

Niestety tak. Pasożyty potrafią działać bardzo dyskretnie i przez długi czas nie dawać jednoznacznych objawów. Organizm może stopniowo tracić energię, gorzej przyswajać składniki odżywcze i funkcjonować w stanie przewlekłego obciążenia. W holistycznym podejściu mówi się często, że pasożyty „kradną" nie tylko substancje odżywcze, ale też siły witalne organizmu.

Ciało posiada ogromne zdolności regeneracyjne i obronne — szczególnie wtedy, gdy wspieramy odporność, mikrobiotę jelitową i naturalne procesy oczyszczania organizmu. Odpowiednia dieta, higiena, zdrowe jelita, sen i redukcja stresu tworzą środowisko, w którym pasożytom trudniej się zadomowić. Wiele osób wspiera organizm również ziołami i naturalnymi preparatami przeciwpasożytniczymi.

Dzieci poznają świat wszystkimi zmysłami — dotykają ziemi, wkładają ręce do ust, bawią się blisko siebie i nie zawsze pamiętają o higienie. Dodatkowo ich układ odpornościowy dopiero się rozwija. Dlatego w podejściu naturalnym ogromny nacisk kładzie się na budowanie odporności jelit, odpowiednią dietę oraz codzienne rytuały higieniczne bez tworzenia nadmiernej sterylności.

Tak — i zdarza się to częściej, niż wiele osób przypuszcza. Niektóre pasożyty przez długi czas nie wywołują ostrych objawów. Zamiast tego organizm może wysyłać subtelniejsze sygnały, takie jak przewlekłe zmęczenie, problemy skórne, wzdęcia, mgła mózgowa, problemy ze snem czy obniżony nastrój.

Zwierzęta mogą być źródłem niektórych pasożytów, ale nie oznacza to, że trzeba się ich bać. Holistyczne podejście zakłada raczej świadomą profilaktykę: dbanie o higienę pupila, regularne oczyszczanie, zdrową dietę zwierzęcia i utrzymywanie dobrej odporności wszystkich domowników.

Coraz więcej badań pokazuje, że zdrowie jelit jest silnie powiązane z układem nerwowym i naszym samopoczuciem. Przewlekłe obciążenie organizmu pasożytami może wiązać się z rozdrażnieniem, problemami ze snem, trudnościami z koncentracją czy uczuciem ciągłego zmęczenia. W holistycznym spojrzeniu ciało i psychika są ze sobą nierozerwalnie połączone.

To zależy od gatunku. Niektóre pasożyty funkcjonują w organizmie tylko kilka tygodni, inne potrafią bytować latami, jeśli warunki są dla nich sprzyjające. Dlatego tak ważne jest nie tylko samo „oczyszczanie", ale również zmiana środowiska wewnętrznego organizmu — tak, aby pasożyty nie chciały do niego wracać.

Tak, szczególnie podróże do miejsc o gorącym klimacie i niższym standardzie sanitarnym. Warto wtedy zwracać uwagę na jakość wody, dokładne mycie produktów oraz unikanie surowego mięsa i owoców morza. Dobrze odżywiony i silny organizm zwykle lepiej radzi sobie również podczas podróży.

Ważne: Ten artykuł ma charakter edukacyjny.

Źródła naukowe

  • 1. Hechenbleikner EM, McQuade JA. Parasitic colitis. Clin Colon Rectal Surg. 2015;28(2):79-86. doi:10.1055/s-0035-1547335. thieme-connect.de
  • 2. Shea-Donohue T, Qin B, Smith A. Parasites, nutrition, immune responses and biology of metabolic tissues. Parasite Immunol. 2017;39(5):e12422. doi:10.1111/pim.12422. onlinelibrary.wiley.com
  • 3. Smout MJ, Laha T, Mulvenna J, et al. A Granulin-Like Growth Factor Secreted by the Carcinogenic Liver Fluke Opisthorchis viverrini Promotes Proliferation of Host Cells. PLoS Pathog. 2009;5(10):e1000611. journals.plos.org
  • 4. Arunsan P, Smout MJ, Cochran CJ, et al. Suppression of Ov-grn-1 encoding granulin of Opisthorchis viverrini inhibits proliferation of biliary epithelial cells. Exp Parasitol. 2015;148:17-23. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  • 5. Chaiyadet S, Krueajampa W, Hipkaeo W, et al. Suppression of mRNAs encoding granulin of Opisthorchis viverrini inhibits proliferation of biliary epithelial cells. Exp Parasitol. 2015;148:17-23. sciencedirect.com
  • 6. Hsieh MH, Bility MT, Luyima E, et al. IPSE, an abundant egg-secreted protein of Schistosoma haematobium, promotes proliferation of bladder cancer cells and angiogenesis. Infect Agents Cancer. 2020;15:79. link.springer.com
  • 7. Botelho MC, Machado JC, da Costa JM. Schistosoma haematobium and bladder cancer: what lies beneath? Virulence. 2010;1(2):84-87. tandfonline.com
  • 8. Mostafa MH, Sheweita SA, O'Connor PJ. Relationship between schistosomiasis and bladder cancer. Clin Microbiol Rev. 1999;12(1):97-111. journals.asm.org
  • 9. Machicado JD, Marcos LA. Toxoplasmosis: epidemiology, diagnosis and treatment. Rev Gastroenterol Peru. 2016;36(2):151-158. scielo.org.pe
  • 10. House PK, Vyas A, Sapolsky R. Mice Infected with Low-Virulence Strains of Toxoplasma gondii Lose Their Innate Aversion to Cat Urine. PLoS One. 2011;6(9):e25795. journals.plos.org
  • 11. Hotez PJ, Brooker S, Bethony JM, et al. Hookworm infection. N Engl J Med. 2004;351:799-807. nejm.org
  • 12. Stanley SL Jr. Amoebiasis. Lancet. 2003;361(9362):1025-1034. sciencedirect.com
  • 13. Adam RD. Biology of Giardia lamblia. Clin Microbiol Rev. 2001;14(3):447-475. journals.asm.org
  • 14. Tanowitz HB, Weiss LM, Wittner M. Parasites and human cancer. Parasitol Today. 1993;9(11):437-442. sciencedirect.com
  • 15. Bouvard V, Baan R, Straif K, et al. A review of human carcinogens—Part B: biological agents. Lancet Oncol. 2009;10(4):321-322. sciencedirect.com